Fransa’da evlilik hukukuna ilişkin tarihi bir değişikliğe gidildi. Fransız Parlamentosu tarafından kabul edilen yasa teklifiyle, evliliğin taraflar arasında cinsel ilişki zorunluluğu doğurduğu yönündeki hukuki yorumlar sona erdirildi. Yeni düzenleme ile Fransız Medeni Kanunu’na eklenen açık hüküm sayesinde, evlilik birliğinin cinsel rıza anlamına gelmediği netleştirildi.
Medeni Kanun’a açık hüküm eklendi
Fransız basınında yer alan bilgilere göre, Çarşamba günü onaylanan yasa kapsamında Medeni Kanun’da yer alan “birlikte yaşama” yükümlülüğünün, cinsel ilişkiyi kapsamadığı açıkça belirtildi. Böylece eşlerden birinin cinsel ilişkiyi reddetmesi, kusura dayalı boşanma davalarında gerekçe olarak ileri sürülemeyecek.
“Evlilik, ömür boyu verilmiş bir cinsel rıza değildir”
Yasa teklifinin mimarlarından Yeşiller Partisi milletvekili Marie-Charlotte Garin, düzenlemenin özellikle kadınlar üzerindeki baskıyı azaltacağını vurguladı. Garin, “Evlilik, cinsel rızanın ömür boyu verildiği kapalı bir alan olamaz. Rıza her zaman özgür, açık ve geri alınabilir olmalıdır” ifadelerini kullandı.
Tartışmaların kaynağı: Birlikte yaşama yorumu
Fransız Medeni Kanunu’nda evlilik yükümlülükleri; saygı, sadakat, destek ve yardımlaşma başlıkları altında düzenleniyor. Cinsel ilişkiye dair açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, bazı mahkemeler geçmişte “birlikte yaşama” kavramını geniş yorumlayarak cinsel ilişkiyi evlilik yükümlülüğü saymıştı. Yeni yasa bu yorumu hukuken geçersiz kıldı.
AİHM kararı dönüm noktası oldu
2019 yılında görülen bir davada, eşine uzun süre cinsel ilişkiyi reddeden bir kadın kusurlu bulunmuş, karar daha sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşınmıştı. AİHM, Fransa’yı mahkûm ederek cinsel ilişkinin reddedilmesinin boşanma gerekçesi yapılamayacağına hükmetti. Bu karar, yasal değişikliğin önünü açan en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
Mazan davası ve toplumsal etki
Kadın hakları savunucuları, 2024’te görülen Mazan davasını evlilikte rıza tartışmasının simgesi olarak gösteriyor. Davada Gisèle Pelicot’nun yaşadıkları, evlilik içi rıza kavramının yanlış yorumlanmasının ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gözler önüne serdi.
Ne olmuştu?
Fransa’da evlilik içi tecavüz 1990 yılından bu yana suç sayılıyor. Kasım ayında yürürlüğe giren düzenleme ile tecavüz tanımı, “bilgilendirilmiş, açık, önceden verilmiş ve geri alınabilir rıza” olmaksızın yapılan her türlü cinsel eylemi kapsayacak şekilde genişletilmişti.
Soru–Cevap
Evlilikte cinsel ilişki artık zorunlu mu
Hayır. Yeni yasa bunu açıkça reddediyor.
Cinsel ilişkiyi reddetmek boşanma gerekçesi olabilir mi
Hayır. Kusura dayalı boşanma nedeni olarak kullanılamaz.
Yasa evlilik içi tecavüzü etkiler mi
Sembolik ve hukuki olarak rıza kavramını güçlendiriyor.
İlgili haberler
Avrupa’da evlilik hukukunda değişiklikler
AİHM’in evlilik ve rıza kararları
Fransa’da kadın hakları reformları
SEO uyumlu mini analiz
Fransa’nın attığı bu adım, Avrupa’da evlilik ve rıza kavramlarının yeniden tanımlandığı sürecin önemli bir parçası olarak görülüyor. Yasa, pratikte büyük değişiklikler getirmese de, evlilik içi tecavüzle mücadelede güçlü bir hukuki ve toplumsal mesaj niteliği taşıyor.
02:00
